Tin tức

Viêm gan A là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm gan A (HAV) gây ra, lây chủ yếu theo đường phân – miệng, liên quan trực tiếp đến điều kiện vệ sinh cá nhân, an toàn thực phẩm và nguồn nước. Bệnh không gây viêm gan mạn tính, tuy nhiên có thể gây viêm gan cấp với triệu chứng rõ rệt và kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và sinh hoạt của người bệnh.

Theo World Health Organization, mỗi năm trên thế giới ghi nhận khoảng 1,5 triệu trường hợp viêm gan A có triệu chứng, trong khi số ca nhiễm thực tế có thể cao hơn do nhiều trường hợp không biểu hiện lâm sàng.

ĐẶC ĐIỂM TÁC NHÂN GÂY BỆNH

HAV là virus RNA không có vỏ lipid, thuộc họ Picornaviridae. Đặc điểm này giúp virus:

* Tồn tại bền vững trong môi trường
* Chịu được môi trường acid của dạ dày
* Kháng với một số dung môi hòa tan lipid

Virus có thể tồn tại trong nước và thực phẩm ô nhiễm trong thời gian kéo dài và chỉ bị bất hoạt hiệu quả khi đun sôi ở nhiệt độ cao.

ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN

Viêm gan A lây theo đường phân – miệng thông qua:

* Thực phẩm chế biến không đảm bảo vệ sinh
* Nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm
* Hải sản sống hoặc chưa nấu chín từ vùng nước bẩn
* Tiếp xúc gần trong môi trường tập thể (gia đình, trường học, bếp ăn tập thể)
* Một số trường hợp lây qua tiếp xúc tình dục

Đáng lưu ý, người bệnh có khả năng lây truyền cao nhất trong giai đoạn trước khi xuất hiện triệu chứng vàng da, làm tăng nguy cơ lan rộng trong cộng đồng.

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

Thời gian ủ bệnh trung bình từ 14–28 ngày.

Biểu hiện lâm sàng thường gặp:

* Mệt mỏi, chán ăn, sốt nhẹ
* Buồn nôn, đau vùng hạ sườn phải
* Vàng da, vàng mắt
* Nước tiểu sẫm màu

Ở trẻ em, bệnh có thể không biểu hiện rõ. Ở người lớn, triệu chứng thường điển hình và kéo dài hơn. Một tỷ lệ nhỏ có thể diễn tiến nặng, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh gan nền.

CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán xác định dựa trên xét nghiệm huyết thanh:

* Anti-HAV IgM (+): nhiễm cấp tính
* Anti-HAV IgG (+): đã có miễn dịch (sau nhiễm hoặc sau tiêm vắc-xin)

Xét nghiệm sinh hóa gan thường ghi nhận tăng men gan (ALT, AST) và bilirubin trong giai đoạn cấp.

ĐIỀU TRỊ

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với viêm gan A. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ:

* Nghỉ ngơi hợp lý

* Dinh dưỡng đầy đủ, dễ tiêu
* Tránh rượu bia và các thuốc gây độc cho gan

Phần lớn người bệnh hồi phục hoàn toàn sau vài tuần đến vài tháng.

PHÒNG NGỪA

Viêm gan A là bệnh có thể phòng ngừa hiệu quả bằng các biện pháp:

* Tiêm vắc-xin viêm gan A theo khuyến cáo
* Ăn chín, uống sôi
* Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh
* Sử dụng nguồn nước sạch
* Đảm bảo vệ sinh trong chế biến thực phẩm

KHUYẾN CÁO

Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm và nguy cơ ô nhiễm thực phẩm, nguồn nước gia tăng, người dân cần nâng cao ý thức phòng bệnh, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể, cơ sở chế biến thực phẩm và hộ gia đình.

Việc phát hiện sớm, quản lý ca bệnh và thực hiện đúng các biện pháp vệ sinh giúp hạn chế lây lan trong cộng đồng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. World Health Organization. Hepatitis A – Fact sheet. Cập nhật 2023.
2. Centers for Disease Control and Prevention. Hepatitis A Questions and Answers for Health Professionals.
3. European Centre for Disease Prevention and Control. Hepatitis A virus infection – epidemiology and prevention.
4. Ministry of Health Vietnam. Hướng dẫn phòng chống bệnh truyền nhiễm qua đường tiêu hóa.

_Trung tâm Huyết học – Truyền máu - Bệnh viện 19-8_